Jesteś tutaj:  Start / biuletyn / Prawo Pracy i HR / BDO Prawo Pracy i HR nr 1 (17) 2018 / Czas pracy i podróże służbowe / Kierownicy działów, departamentów i zespołów mają prawo do wynagrodzenia za nadgodziny

BDO Prawo Pracy i HR nr 1 (17) 2018

A   A   A

Kierownicy działów, departamentów i zespołów mają prawo do wynagrodzenia za nadgodziny

(Autor: Monika Wacikowska, Źródło: BDO)

Pracownicy działów i departamentów nie są, co do zasady, kierownikami wyodrębnionych komórek organizacyjnych w rozumieniu art. 1504 Kodeksu pracy, dlatego za pracę w nadgodzinach należy im się taka rekompensata, jak wszystkim innym pracownikom.

 

Zgodnie z art. 1514 Kodeksu pracy pracownicy zarządzający w imieniu pracodawcy zakładem pracy i kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych wykonują, w razie konieczności, pracę poza normalnymi godzinami pracy bez prawa do wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych. W ramach wyjątku tejże zasady, § 2 ww. przepisu wprowadza regulację, zgodnie z którą kierownikom wyodrębnionych komórek organizacyjnych za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w niedzielę i święto przysługuje prawo do wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych, jeżeli w zamian za pracę w takim dniu nie otrzymali innego dnia wolnego od pracy.

Zgodnie z powyższym przepisy odbierają, co do zasady, prawo do rekompensaty za pracę nadliczbową, dwóm grupom pracowników:

  1. pracownikom zarządzającym w imieniu pracodawcy zakładem pracy oraz
  2. kierownikom wyodrębnionych komórek organizacyjnych.

Pierwsza z ww. grup, czyli pracownicy zarządzający w imieniu pracodawcy zakładem pracy, została zdefiniowana w art. 128 § 2 pkt 2 Kodeksu pracy. Zgodnie z zawartą w tym przepisie regulacją, pracownikami zarządzającymi w imieniu pracodawcy zakładem pracy są pracownicy kierujący jednoosobowo zakładem pracy i ich zastępcy lub pracownicy wchodzących w skład kolegialnego organu zarządzającego zakładem pracy oraz główni księgowi. Do pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zalicza się zatem członków zarządu oraz głównego księgowego, co oznacza, że jeśli te osoby wykonują swoje obowiązki w godzinach nadliczbowych, to za czas tych nadgodzin nie przysługuje im żadna rekompensata – ani w postaci wynagrodzenia i dodatku z tego tytułu, ani czasu wolnego od pracy.

Drugą grupą, której art. 1514 Kodeksu pracy odbiera, co do zasady, prawo do rekompensaty za pracę nadliczbową, są kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych. Pojęcie „kierowników wyodrębnionych komórek organizacyjnych” nie zostało jednakże – inaczej niż pojęcie „pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy” zdefiniowane w treści Kodeksu pracy. Definicją tego pojęcia zajmował się jednak - na przestrzeni wielu lat - Sąd Najwyższy, który w swoich orzeczeniach podkreśla - przede wszystkim - że art. 1514 Kodeksu pracy nie odbiera prawa do rekompensaty za nadgodziny wszystkim pracownikom zatrudnionym na stanowiskach kierowniczych, a jedynie tym, którzy stoją na czele wyodrębnionych organizacyjnie komórek.

W wyroku z 11 lutego 2016 r. (sygn. II PK 337/14) Sąd Najwyższy podkreślił, że „Wyjątkowość regulacji wynikającej z art. 1514 k.p. wprowadzającej odstępstwa od powszechnego prawa pracowniczego do dodatkowego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych wymaga ścisłej interpretacji. W regulacji tej chodzi o kierowników nie każdej, lecz tylko wyodrębnionej komórki organizacyjnej”. W uzasadnieniu do zacytowanego orzeczenia Sąd Najwyższy wyjaśnił, że z wyodrębnieniem organizacyjnym danej komórki mamy do czynienia wtedy, gdy po – pierwsze – jej wyodrębnienie wynika z istotnych cech organizacyjnych (ze schematu organizacyjnego) oraz po drugie – gdy na jej czele stoi kierownik, który pełni funkcję zarządzającą tą komórką.

Żeby uznać daną komórkę za wyodrębnioną organizacyjnie, a pracownika stojącego na jej czele za kierownika wyodrębnionej komórki organizacyjnej, kierownik musi pełnić funkcję zarządzającą tą komórką, a nie jedynie pełnić funkcję organizacyjną – musi mieć możliwość podejmowania decyzji np. dotyczących organizacji pracy, decyzji o zatrudnieniu dodatkowych pracowników czy o zwalnianiu dotychczasowych, a nie jedynie możliwość wnioskowania o ich zatrudnienie lub zwolnienie do pracownika wyższego szczebla w organizacji. Aby kierownik danej komórki był kierownikiem wyodrębnionej komórki organizacyjnej w znaczeniu art. 1514 § 1 Kodeksu pracy (bez prawa do rekompensaty za nadgodziny, musi zatem być menedżerem tej komórki.

Ten aspekt Sąd Najwyższy podkreślił również w wyroku z 10 lutego 2009 r. (sygn. II PK 149/08), w którym stwierdził, że „Tylko kierownicy, którzy - podobnie, jak osoby zarządzające zakładem pracy - sprawują funkcję zarządzania, tyle że pomniejszoną do skali wyodrębnionej komórki organizacyjnej, mogą być zatrudnieni bez prawa do odrębnego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych (art. 1514 § 1 k.p.)”.

Podobnie i tu Sąd Najwyższy podkreślił, że „o zastosowaniu tego przepisu (art. 1514 § 1 k.p.) do określonego pracownika nie decyduje oznaczenie w umowie o pracę zajmowanego przez niego stanowiska jako kierowniczego”, lecz to czy pracownik faktycznie pełni rolę osoby zarządzającej tą jednostką (decyzyjnej, menedżera), a nie jedynie organizuje i nadzoruje jej pracę. Sąd Najwyższy podkreśla, iż aby dany kierownik został pozbawiony prawa do rekompensaty za pracę w nadgodzinach, musi on pełnić w stosunku do zarządzanej przez niego jednostki rolę taką samą, jak pracownicy zarządzający zakładem pracy w stosunku do zakładu pracy - tylko relatywnie pomniejszoną w skali wyodrębnionej komórki. Chodzi tu zatem o funkcję zarządzania, a nie organizowania pracy.

Ponadto z orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, iż aby pracownik zatrudniony na stanowisku kierowniczym mógł być pozbawiony rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych, musi on pełnić tylko funkcję zarządzającą tą komórką. W uzasadnieniu do orzeczenia z 10 lutego 2009 r. (sygn. II PK 149/08) czytamy, iż kierownik danej komórki wyodrębnionej w schemacie organizacyjnym, który wykonuje czynności takie same lub podobne do tych, którymi zajmują się inne osoby zatrudnione w tej komórce, nie spełnia roli zarządzającej, a więc nie jest objęty zakresem podmiotowym art. 1514 § 1 k.p.

Biorąc powyższe pod uwagę, kierownicy działów, np. kierownik produkcji, kierownik działu utrzymania ruchu, kierownik działu kontroli jakości, nie są kierownikami wyodrębnionych jednostek organizacyjnych w rozumieniu art. 1514 § 1 Kodeksu pracy. Nie pełnią oni bowiem funkcji zarządzającej, lecz jedynie organizują i nadzorują pracę i funkcjonowanie tego działu, a co za tym idzie, przysługuje im rekompensata za pracę nadliczbową, na ogólnych zasadach, czyli w formie wynagrodzenia i dodatku z tego tytułu lub czasu wolnego od pracy – nie ma bowiem zastosowania do nich art. 1514 § 1 Kodeksu pracy.

W takich okolicznościach pozbawienie kierowników uprawnienia do odpowiedniej rekompensaty ich pracy nadliczbowej stanowi wykroczenie pracodawcy przeciwko prawom pracowniczym, zagrożone karą grzywny w wysokości od 1 000 do 30 000 zł. Roszczenie pracownika o uzyskanie odpowiedniej rekompensaty ulega przedawnieniu po upływie 3 lat od momentu jego powstania – zatem w tym czasie pracownik ma prawo złożyć wniosek do Państwowej Inspekcji Pracy lub pozew do sądu pracy z żądaniem wypłaty mu przez pracodawcę należnych świadczeń za okres do 3 lat wstecz wraz z przysługującymi odsetkami za zwłokę w ich wypłacie.

 



Monika Wacikowska

prawnik z wieloletnim doświadczeniem, właściciel firmy doradczej JUSTICARE KANCELARIA PRAWA PRACY zajmującej się doradztwem w zakresie prawa pracy, w tym również branżowym – dotyczącym m.in. pracowników szkół i przedszkoli, kierowców, pracowników podmiotów leczniczych, pracowników instytucji kultury, pracowników samorządowych, pracowników urzędów państwowych itd., były pracownik Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy – ogólnopolski koordynator kontroli dotyczących czasu pracy, w tym również czasu pracy w służbie zdrowia.
Szkoleniowiec z dużym doświadczeniem prowadzący zarówno szkolenia otwarte, jak i zamknięte przygotowywane dla podmiotów mających problemy ze stosowaniem przepisów z zakresu prawa pracy. Prowadzi m.in. szkolenia dla BDO.
Jest autorem licznych publikacji z zakresu prawa pracy oraz autorem książek, m.in.: „Czas pracy w podmiotach leczniczych”, „Czas pracy. Praktyczne rozwiązywanie problemów dotyczących planowania i rozliczania czasu pracy”, „Czas pracy – planowanie, rozliczanie, dokumentacja, przykłady”, „Płace w orzecznictwie Sądu Najwyższego”.


<< powrót
ARCHIWUM

WYSZUKIWARKA

Wpisz poniżej szukane słowo lub frazę
wyszukiwarka zaawansowana
Biuletyn

Kategoria
Autor

Źródło

NASI PARTNERZY